ការប៉ោងសរសៃឈាមអាអ័រត និងការរហែកជញ្ជាំងសរសៃឈាមអាអ័រត៖ ការព្យាបាលដោយគ្រូពេទ្យវះកាត់អាអ័រតនៅសិង្ហបុរី

សរសៃឈាមអាអ័រត (aorta) គឺជាសរសៃឈាមធំជាងគេបំផុតក្នុងរាងកាយ ដែលនាំឈាមពីបេះដូងឆ្លងកាត់ទ្រូង និងពោះទៅកាន់រាងកាយទាំងមូល។ វេជ្ជបណ្ឌិត Andrew Choong គឺជាគ្រូពេទ្យវះកាត់សរសៃឈាម វះកាត់តាមសរសៃឈាម និងសរសៃឈាមអាអ័រត នៅ Mount Elizabeth Novena Specialist Centre ប្រទេសសិង្ហបុរី។ លោកធ្វើការវះកាត់បើកសរសៃឈាមអាអ័រត ការដាក់ស្តង់-ក្រាហ្វ (EVAR និង TEVAR) ស្តង់-ក្រាហ្វដែលមានរន្ធ ឬមែក និងការជួសជុលអាអ័រតស្មុគស្មាញ។ វេជ្ជបណ្ឌិត Choong គឺជាសមាជិកតែម្នាក់គត់ដែលមានមូលដ្ឋាននៅសិង្ហបុរី នៃ Montalcino Aortic Consortium។

តើការប៉ោងសរសៃឈាមអាអ័រតជាអ្វី?

ការប៉ោងសរសៃឈាមអាអ័រត (aortic aneurysm) គឺជាការរីកធំមិនធម្មតានៃផ្នែកមួយនៃសរសៃឈាមអាអ័រត ដូចជាប៉េងប៉ោងដែលប៉ោងឡើង។ វាអាចកើតនៅក្នុងទ្រូង ក្នុងពោះ ឬទាំងពីរ។ ការប៉ោងជាច្រើនមិនបង្កឱ្យមានរោគសញ្ញាទេ ហើយត្រូវបានរកឃើញដោយចៃដន្យពេលថតអ៊ុលត្រាសោន ឬស្កេន CT សម្រាប់មូលហេតុផ្សេង។ គ្រោះថ្នាក់ធំបំផុតគឺការផ្ទុះ ដែលបណ្តាលឱ្យហូរឈាមខាងក្នុង និងជាករណីបន្ទាន់ដែលគំរាមកំហែងដល់អាយុជីវិត។ ប៉ុន្តែ ការរកឃើញការប៉ោង មិនមានន័យថាត្រូវវះកាត់ភ្លាមៗនោះទេ។

តើការរហែកជញ្ជាំងសរសៃឈាមអាអ័រតជាអ្វី?

ការរហែកជញ្ជាំងសរសៃឈាមអាអ័រត (aortic dissection) កើតឡើងនៅពេលឈាមចូលតាមស្នាមរហែកនៃស្រទាប់ខាងក្នុង ហើយញែកស្រទាប់នៃជញ្ជាំងសរសៃឈាមចេញពីគ្នា។ វាអាចរំខានដល់លំហូរឈាមទៅកាន់សរីរាង្គ ឬជើង ហើយអាចនាំឱ្យផ្ទុះ។ ការរហែកថ្មីៗត្រូវការការព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យជាបន្ទាន់។ ការរហែកដែលបានព្យាបាលដោយថ្នាំ នៅតែត្រូវការតាមដានដោយស្កេន CT ជាប្រចាំ ព្រោះជញ្ជាំងដែលខ្សោយអាចរីកធំឡើងក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំក្លាយជាការប៉ោង។

ពេលណាត្រូវជួសជុលការប៉ោង?

សម្រាប់ការប៉ោងសរសៃឈាមអាអ័រតក្នុងពោះ ការជួសជុលជាទូទៅត្រូវបានពិចារណានៅទំហំប្រហែល ៥,៥ សង់ទីម៉ែត្រចំពោះបុរស និង ៥,០ សង់ទីម៉ែត្រចំពោះស្ត្រី ឬឆាប់ជាងនេះ ប្រសិនបើវារីកធំលឿន ឬបង្កឱ្យមានរោគសញ្ញា។ កម្រិតសម្រាប់អាអ័រតក្នុងទ្រូងខ្ពស់ជាងនេះ ហើយអាស្រ័យលើផ្នែក និងមូលហេតុ។ ចំពោះជំងឺតំណពូជខ្លះ កម្រិតនេះទាបជាង។ ទំហំគឺជាកត្តាសំខាន់ ប៉ុន្តែមិនមែនតែមួយទេ៖ រូបរាង ល្បឿននៃការរីកធំ រោគសញ្ញា និងសុខភាពរបស់អ្នកក៏សំខាន់ដែរ។

ការប៉ោងដែលមានស្ថិរភាព ហើយនៅតូចជាងកម្រិតនេះ ជាធម្មតាត្រូវតាមដានដោយការពិនិត្យជាប្រចាំ រួមជាមួយការគ្រប់គ្រងសម្ពាធឈាម និងការឈប់ជក់បារី។ ការតាមដានគឺជាផែនការសកម្ម៖ ត្រូវមានកាលវិភាគពិនិត្យបន្ទាប់ និងការពន្យល់ច្បាស់ពីរោគសញ្ញាដែលត្រូវការជំនួយបន្ទាន់។

ជម្រើសជួសជុល៖ ស្តង់-ក្រាហ្វ ឬការវះកាត់បើក

• ការដាក់ស្តង់-ក្រាហ្វ (EVAR សម្រាប់អាអ័រតក្នុងពោះ TEVAR សម្រាប់អាអ័រតក្នុងទ្រូង)។ បំពង់ពិសេសដែលស្រោបដោយក្រណាត់ (stent-graft) ត្រូវបានបញ្ចូលតាមសរសៃឈាមនៅក្រលៀន ហើយដាក់នៅខាងក្នុងសរសៃឈាមអាអ័រត ដើម្បីឱ្យឈាមហូរតាមផ្លូវថ្មី និងលែងសង្កត់លើជញ្ជាំងដែលប៉ោង។ ការជាសះស្បើយជាទូទៅលឿនជាង ប៉ុន្តែមិនមែនគ្រប់រូបរាងនៃការប៉ោងសុទ្ធតែសមស្របនោះទេ ហើយការពិនិត្យជាប្រចាំនៅតែត្រូវការពេញមួយជីវិត។ អានបន្ថែមអំពី EVAR និង TEVAR។
• ស្តង់-ក្រាហ្វដែលមានរន្ធ ឬមែក (fenestrated, branched)។ សម្រាប់ការប៉ោងដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសរសៃឈាមតម្រងនោម និងពោះវៀន។
• ការវះកាត់បើក។ ផ្នែកអាអ័រតដែលមានជំងឺត្រូវបានជំនួសដោយបំពង់សិប្បនិម្មិត (graft) តាមរយៈការវះ។ វាជាការវះកាត់ធំជាង ប៉ុន្តែនៅតែជាជម្រើសល្អជាងសម្រាប់អ្នកជំងឺមួយចំនួន ជាពិសេសអ្នកដែលនៅក្មេង ឬដែលរូបរាងអាអ័រតមិនសមស្របសម្រាប់ស្តង់-ក្រាហ្វ។

ជម្រើសដែលត្រឹមត្រូវអាស្រ័យលើរូបរាងអាអ័រតរបស់អ្នកក្នុងស្កេន CT សុខភាព អាយុ និងបំណងរបស់អ្នក។ វេជ្ជបណ្ឌិត Choong ធ្វើបច្ចេកទេសទាំងអស់នេះ ដូច្នេះដំបូន្មានរបស់លោកមិនត្រូវបានកំណត់ចំពោះការវះកាត់តែមួយប្រភេទនោះទេ។

ការពិនិត្យស្កេន CT របស់អ្នកពីកម្ពុជា

អ្នកអាចផ្ញើរូបភាពស្កេន CT angiography (ឯកសារ DICOM មិនមែនត្រឹមតែរបាយការណ៍ទេ) របាយការណ៍វិទ្យុសាស្ត្រ កំណត់ត្រាវះកាត់ពីមុន និងបញ្ជីថ្នាំ។ វេជ្ជបណ្ឌិត Choong វាស់សរសៃឈាមអាអ័រតដោយខ្លួនឯងលើរូបភាពទាំងនោះ។ ប្រសិនបើអ្នកចង់បានយោបល់ទីពីរ (second opinion) លោកព្យាយាមផ្តល់យោបល់ពេញលេញជាលាយលក្ខណ៍អក្សរក្នុងរយៈពេល ៤៨ ទៅ ៧២ ម៉ោង បន្ទាប់ពីទទួលបានលទ្ធផលពិនិត្យទាំងអស់ ទោះបីអ្នកព្យាបាលនៅទីនេះ ឬមិនព្យាបាលក៏ដោយ។ អានអំពីយោបល់ទីពីរលើជំងឺអាអ័រត និង ការណែនាំមកព្យាបាលនៅសិង្ហបុរី។

សំណួរដែលគេសួរញឹកញាប់

តើគ្រូពេទ្យឯកទេសណាដែលព្យាបាលការប៉ោងសរសៃឈាមអាអ័រត?

ការប៉ោងសរសៃឈាមអាអ័រតខាងក្រោមទ្រូង ត្រូវបានព្យាបាលដោយគ្រូពេទ្យវះកាត់សរសៃឈាម។ ការប៉ោងនៅគល់អាអ័រតជាប់បេះដូង ជាធម្មតាត្រូវបានព្យាបាលដោយគ្រូពេទ្យវះកាត់បេះដូង ហើយផ្នែកកោងអាអ័រត និងអាអ័រតទ្រូង-ពោះ ជារឿយៗត្រូវបានព្យាបាលរួមគ្នា។ វេជ្ជបណ្ឌិត Choong ធ្វើការវះកាត់បើក ការវះតាមសរសៃឈាម និងការវះកាត់ចម្រុះ ហើយធ្វើការជាមួយគ្រូពេទ្យវះកាត់បេះដូងនៅពេលចាំបាច់។

តើការប៉ោងសរសៃឈាមអាអ័រតត្រូវវះកាត់នៅទំហំប៉ុន្មាន?

សម្រាប់ការប៉ោងក្នុងពោះ ការជួសជុលជាទូទៅត្រូវបានពិចារណានៅប្រហែល ៥,៥ សង់ទីម៉ែត្រចំពោះបុរស និង ៥,០ សង់ទីម៉ែត្រចំពោះស្ត្រី ឬឆាប់ជាងនេះប្រសិនបើរីកធំលឿន ឬមានរោគសញ្ញា។ សម្រាប់អាអ័រតក្នុងទ្រូង កម្រិតគឺខុសគ្នា។ ការសម្រេចចិត្តចុងក្រោយអាស្រ័យលើការពិនិត្យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នក។

តើការប៉ោងសរសៃឈាមអាអ័រតអាចជាសះស្បើយដោយថ្នាំបានទេ?

ថ្នាំមិនអាចធ្វើឱ្យការប៉ោងតូចទៅវិញបានទេ។ ថ្នាំ និងការផ្លាស់ប្តូររបៀបរស់នៅ ដូចជាការគ្រប់គ្រងសម្ពាធឈាម និងការឈប់ជក់បារី ជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យ ខណៈដែលទំហំនៃការប៉ោងត្រូវបានតាមដានដោយការពិនិត្យជាប្រចាំ។

តើបន្ទាប់ពីដាក់ស្តង់-ក្រាហ្វ នៅតែត្រូវពិនិត្យតាមដានទៀតឬទេ?

ត្រូវ។ បន្ទាប់ពីដាក់ស្តង់-ក្រាហ្វ ការពិនិត្យជាប្រចាំត្រូវការពេញមួយជីវិត ព្រោះការលេចធ្លាយ (endoleak) ឬការផ្លាស់ប្តូរនៃអាអ័រតខាងលើ ឬខាងក្រោមស្តង់ អាចកើតឡើងច្រើនឆ្នាំក្រោយ។ ការពិនិត្យទាំងនេះជារឿយៗអាចធ្វើនៅកម្ពុជា ហើយផ្ញើលទ្ធផលមកពិនិត្យ។

តើការប៉ោងសរសៃឈាមអាអ័រតជាជំងឺតំណពូជឬទេ?

មួយចំនួនជាជំងឺតំណពូជ។ ការប៉ោងអាអ័រតក្នុងពោះអាចកើតមានក្នុងគ្រួសារតែមួយ ដូច្នេះបងប្អូនបង្កើត និងកូនរបស់អ្នកជំងឺ ជាធម្មតាត្រូវបានណែនាំឱ្យថតអ៊ុលត្រាសោន។ ការប៉ោង ឬការរហែកអាអ័រតក្នុងទ្រូងនៅវ័យក្មេង អាចបង្ហាញពីជំងឺតំណពូជ ដូចជារោគសញ្ញា Marfan។

ការឈឺទ្រូង ខ្នង ឬពោះខ្លាំងភ្លាមៗ ការសន្លប់ ការពិបាកដកដង្ហើមភ្លាមៗ រោគសញ្ញាដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ឬជើងដែលស្រាប់តែត្រជាក់ ស្លេក ឬស្ពឹក គឺជាករណីបន្ទាន់។ សូមស្វែងរកការព្យាបាលបន្ទាន់ភ្លាមៗនៅកន្លែងដែលអ្នកនៅ។ សូមកុំរង់ចាំការឆ្លើយតបសារ ហើយកុំធ្វើដំណើរពេលមានករណីបន្ទាន់ដែលមិនទាន់បានព្យាបាល។

ទំព័រនេះផ្តល់ព័ត៌មានទូទៅ ហើយមិនជំនួសការពិគ្រោះផ្ទាល់ខ្លួនទេ។ ការពិគ្រោះធ្វើឡើងជាភាសាអង់គ្លេស។ អ្នកបកប្រែភាសាខ្មែរអាចរៀបចំបានតាមរយៈមន្ទីរពេទ្យ ប្រសិនបើអ្នកជូនដំណឹងដល់គ្លីនិកជាមុន។ អានជាភាសាអង់គ្លេស ›