ពេលប្រជាជនកម្ពុជាកាន់តែច្រើនទទួលការព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យ ការបង្ការកំណកឈាមត្រូវតែដើរឱ្យទាន់

អត្ថបទនេះត្រូវបានចុះផ្សាយជាលើកដំបូងជាភាសាអង់គ្លេសក្នុង Cambodianess (ការបោះពុម្ពជាភាសាអង់គ្លេសរបស់ Thmey Thmey News) នៅថ្ងៃទី ៧ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២៦។ ខាងក្រោមនេះជាការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ដើម្បីជួយអ្នកអាននៅកម្ពុជា។ ក្នុងករណីមានភាពខុសគ្នា អត្ថបទដើមជាភាសាអង់គ្លេសជាគោល។

ថ្ងៃទី ១៣ ខែតុលា គឺជាទិវាកំណកឈាមពិភពលោក។ ថ្ងៃនេះទំនងជាកន្លងផុតទៅដោយគ្មាននរណាកត់សម្គាល់នៅកម្ពុជា ប៉ុន្តែវាមិនគួរជាបែបនោះទេ ព្រោះវាទាក់ទងនឹងមូលហេតុមួយក្នុងចំណោមមូលហេតុនៃការស្លាប់ដែលអាចបង្ការបានបំផុតនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យណាក៏ដោយ។

កំណកឈាម (thrombosis) មានន័យថា ឈាមកកនៅកន្លែងដែលវាមិនគួរកក។ កំណកឈាមនៅក្នុងសរសៃវ៉ែនជ្រៅនៃជើង ហៅថា កំណកឈាមក្នុងសរសៃវ៉ែនជ្រៅ (deep vein thrombosis ឬ DVT)។ ប្រសិនបើផ្នែកមួយនៃកំណកឈាមនោះរបូតចេញ ហើយហូរទៅសួត វាក្លាយជាកំណកឈាមស្ទះសួត (pulmonary embolism) ដែលអាចសម្លាប់មនុស្សក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានម៉ោង។

ជំងឺទាំងពីរនេះរួមគ្នាហៅថា venous thromboembolism។ យុទ្ធនាការទិវាកំណកឈាមពិភពលោកប៉ាន់ស្មានថា មនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមបួននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក ស្លាប់ដោយសារជំងឺដែលបណ្តាលមកពីកំណកឈាម ដែលតួលេខនេះរាប់បញ្ចូលទាំងការគាំងបេះដូង និងជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលផងដែរ។

មិនសូវកើតមាននៅអាស៊ី ប៉ុន្តែមិនកម្រ ហើយកំពុងកើនឡើង

អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ គ្រូពេទ្យនៅក្នុងតំបន់នេះត្រូវបានបង្រៀនថា កំណកឈាមក្នុងសរសៃវ៉ែនជាជំងឺរបស់លោកខាងលិច។ នោះមិនដែលពិតទាំងស្រុងទេ។

ការពិនិត្យឡើងវិញជាប្រព័ន្ធលើការសិក្សាពីទូទាំងអាស៊ី បានរកឃើញថា អត្រានៃជំងឺនេះក្នុងប្រជាជនស្ថិតនៅប្រហែល ១៥ ទៅ ២០ ភាគរយ នៃអត្រាដែលកត់ត្រានៅប្រទេសលោកខាងលិច ប៉ុន្តែកំពុងកើនឡើងក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ។ គោលការណ៍ណែនាំអាស៊ីស្តីពី venous thromboembolism សន្មតថាការកើនឡើងនេះបណ្តាលមកពីចំនួនប្រជាជនវ័យចំណាស់កើនឡើង របបអាហារប្រែប្រួល និងការកើនឡើងនៃភាពធាត់ និងជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ កម្ពុជាកំពុងឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរទាំងអស់នេះ។

តាមដែលខ្ញុំដឹង កម្ពុជាមិនទាន់មានតួលេខថ្នាក់ជាតិដែលបានចុះផ្សាយអំពីកំណកឈាមក្នុងសរសៃវ៉ែនឡើយ។ ការអវត្តមាននៃតួលេខ មិនគួរយល់ច្រឡំថាជាការអវត្តមាននៃជំងឺនោះទេ។ ជំងឺដែលគេមិនស្វែងរក គឺជាជំងឺដែលគេមិនឃើញ។

មន្ទីរពេទ្យគឺជាកន្លែងដែលកំណកឈាមភាគច្រើនចាប់ផ្តើម

ការពិតសំខាន់បំផុតអំពីកំណកឈាមទាំងនេះ គឺកន្លែងដែលវាកើតចេញមក។ រហូតដល់ ៦០ ភាគរយនៃករណី កើតឡើងក្នុងអំឡុងពេល ឬក្នុងរយៈពេល ៩០ ថ្ងៃបន្ទាប់ពីការសម្រាកនៅមន្ទីរពេទ្យ។ ការវះកាត់ របួសធ្ងន់ ជំងឺមហារីក និងការដេកលើគ្រែអស់ជាច្រើនថ្ងៃ សុទ្ធតែធ្វើឱ្យឈាមងាយកកជាងមុន។

រឿងនេះសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ដោយសាររឿងជោគជ័យមួយ។ ប្រជាជនកម្ពុជាកាន់តែច្រើនជាងពេលណាៗទាំងអស់ បានទទួលការវះកាត់ ទទួលការព្យាបាលជំងឺមហារីក និងសម្រាលកូននៅមណ្ឌលសុខភាព។ ជាពិសេសការសម្រាលកូនដោយវះកាត់ (caesarean) បានក្លាយជារឿងធម្មតាជាងមុនឆ្ងាយណាស់ក្នុងរយៈពេលពីរទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ។ ទាំងអស់នេះគឺជាវឌ្ឍនភាព។ ប៉ុន្តែទាំងអស់នេះក៏បន្ថែមចំនួនមនុស្សដែលប្រឈមនឹងហានិភ័យកំណកឈាមដែរ។

ការសម្រាលកូនសមនឹងលើកឡើងជាពិសេស។ ហានិភ័យកំណកឈាមខ្ពស់ជាងធម្មតាប្រហែលបួនដង ក្នុងអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ និងក្រោយសម្រាល ហើយកើនខ្ពស់បំផុតក្នុងរយៈពេលប្រាំមួយសប្តាហ៍ដំបូងបន្ទាប់ពីសម្រាល។ ការវិភាគរួមនៃការស្រាវជ្រាវបានរកឃើញថា ហានិភ័យបន្ទាប់ពីការវះកាត់សម្រាល មានប្រហែលបួនដងនៃហានិភ័យបន្ទាប់ពីការសម្រាលតាមធម្មជាតិ។ ម្តាយថ្មីដែលមានជើងហើម ឈឺ ឬពិបាកដកដង្ហើមភ្លាមៗ ត្រូវការការពិនិត្យជាបន្ទាន់ មិនមែនការលួងលោមទេ។

ការបង្ការ៖ គេដឹង ថោក ប៉ុន្តែមិនសូវប្រើ

រឿងទាំងនេះភាគច្រើនអាចបង្ការបាន ហើយវិធីសាស្ត្រមិនមែនថ្មី ឬថ្លៃឡើយ៖ ឱ្យអ្នកជំងឺក្រោកពីគ្រែឱ្យបានឆាប់ ឧបករណ៍សង្កត់ជើង និងថ្នាំការពារកំណកឈាមក្នុងកម្រិតទាបសម្រាប់អ្នកដែលមានហានិភ័យខ្ពស់។ ការលំបាកគឺការធ្វើវាឱ្យបានជាប់លាប់។

ការសិក្សា ENDORSE បានស្ទង់មតិអ្នកជំងឺជាង ៦៨.០០០ នាក់ នៅមន្ទីរពេទ្យ ៣៥៨ ក្នុង ៣២ ប្រទេស។ ប្រហែលពាក់កណ្តាលមានហានិភ័យកំណកឈាម ហើយក្នុងចំណោមអ្នកដែលមានហានិភ័យនោះ មានតែពាក់កណ្តាលប៉ុណ្ណោះដែលទទួលបានវិធានការបង្ការកំណកឈាមតាមការណែនាំ។ នៅប្រទេសអាស៊ីខ្លះដែលបានស្ទង់មតិ តួលេខនេះជិតសូន្យ។

កម្ពុជាមានឱកាសបង្កើតទម្លាប់ល្អ នៅពេលមន្ទីរពេទ្យរបស់ខ្លួនកំពុងពង្រីក ដែលងាយស្រួលជាងការកែទម្លាប់អាក្រក់នៅពេលក្រោយឆ្ងាយណាស់។ ជំហានជាក់ស្តែងបួនយ៉ាងនឹងនាំមកនូវភាពខុសគ្នា។

ទីមួយ វាយតម្លៃអ្នកជំងឺពេញវ័យគ្រប់រូបនៅពេលចូលមន្ទីរពេទ្យ។ ការវាយតម្លៃហានិភ័យកំណកឈាម គឺជាបញ្ជីត្រួតពិនិត្យមួយទំព័រ ដែលគ្របដណ្តប់លើអាយុ មូលហេតុនៃការចូលមន្ទីរពេទ្យ សមត្ថភាពកម្រើក ជំងឺមហារីក ការមានផ្ទៃពោះ និងប្រវត្តិកំណកឈាមពីមុន។ វាចំណាយពេលគិលានុបដ្ឋាក ឬគ្រូពេទ្យតែប៉ុន្មាននាទី ហើយប្រាប់ក្រុមពេទ្យថាអ្នកណាត្រូវការការព្យាបាលបង្ការ។ គោលការណ៍ណែនាំអាស៊ីផ្តល់អនុសាសន៍ឱ្យមន្ទីរពេទ្យនីមួយៗអនុម័តគោលនយោបាយជាលាយលក្ខណ៍អក្សរផ្ទាល់ខ្លួនសម្រាប់រឿងនេះ។

ទីពីរ ដាក់បញ្ចូលការថែទាំមាតុភាពទៅក្នុងនោះ។ ស្ត្រីគ្រប់រូបដែលសម្រាលកូនដោយវះកាត់ គួរត្រូវបានវាយតម្លៃហានិភ័យកំណកឈាមមុនពេលចេញពីមន្ទីរពេទ្យ ហើយត្រូវបានប្រាប់ថារោគសញ្ញាអ្វីខ្លះដែលគួរឱ្យនាងត្រឡប់មកវិញ។

ទីបី ចាប់ផ្តើមរាប់។ បញ្ជីកត់ត្រាសាមញ្ញមួយនៃកំណកឈាមដែលបានធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនៅមន្ទីរពេទ្យបញ្ជូនសំខាន់ៗនៅភ្នំពេញ សៀមរាប និងបាត់ដំបង នឹងបង្ហាញជាលើកដំបូងថាបញ្ហានេះធំប៉ុណ្ណា និងថាតើការបង្ការកំពុងដំណើរការឬអត់។

ទីបួន ប្រាប់សាធារណជន។ សញ្ញាព្រមានងាយរៀន។ នៅជើង៖ ហើម ឈឺ ក្តៅ ឬក្រហម ជាធម្មតានៅកំភួនជើងម្ខាង។ នៅសួត៖ ពិបាកដកដង្ហើមភ្លាមៗ ឈឺទ្រូងដែលកាន់តែខ្លាំងពេលដកដង្ហើមចូល ឬក្អកចេញឈាម។ ជើងហើម និងឈឺ គួរឱ្យគ្រូពេទ្យពិនិត្យក្នុងថ្ងៃដដែល។ ការពិបាកដកដង្ហើម ឬការឈឺទ្រូង គឺជាករណីបន្ទាន់។

អ្វីដែលអ្នកអាចធ្វើបាន

ប្រសិនបើអ្នក ឬសាច់ញាតិរបស់អ្នកចូលមន្ទីរពេទ្យ សូមសួរសំណួរពីរ៖ តើហានិភ័យកំណកឈាមរបស់ខ្ញុំមានប៉ុណ្ណា ហើយតើកំពុងធ្វើអ្វីខ្លះដើម្បីកាត់បន្ថយវា? សូមចាប់ផ្តើមកម្រើកខ្លួនឱ្យបានឆាប់តាមដែលគ្រូពេទ្យអនុញ្ញាតបន្ទាប់ពីការវះកាត់។

នៅលើការធ្វើដំណើរឆ្ងាយតាមរថយន្តក្រុង ឬរថយន្ត ឬការហោះហើរឆ្ងាយ សូមក្រោកឈរ និងដើរនៅពេលដែលអាចធ្វើបាន ហើយបត់កជើងនៅពេលដែលមិនអាចដើរបាន។ ស្ត្រីដែលចាប់ផ្តើមប្រើថ្នាំពន្យារកំណើតប្រភេទរួមបញ្ចូលអ័រម៉ូន គួរប្រាប់គ្រូពេទ្យអំពីប្រវត្តិកំណកឈាមផ្ទាល់ខ្លួន ឬក្នុងគ្រួសារ។ ហានិភ័យពីថ្នាំនេះតូច ប៉ុន្តែពិតប្រាកដ។

កំណកឈាមគឺជារឿងកើតមានញឹកញាប់ ធ្ងន់ធ្ងរ ហើយភាគច្រើនអាចបង្ការបាន។ កម្ពុជាបានបោះជំហានដ៏ធំក្នុងការនាំមនុស្សមកទទួលការថែទាំនៅមន្ទីរពេទ្យ។ ជំហានបន្ទាប់គឺធានាថាកំណកឈាមដែលអាចបង្ការបាន មិនបំផ្លាញការថែទាំនោះឡើយ។

វេជ្ជបណ្ឌិត Andrew Choong គឺជាគ្រូពេទ្យឯកទេសវះកាត់សរសៃឈាម វះកាត់តាមសរសៃឈាម និងសរសៃឈាមធំអាអ័រត នៅ Andrew Choong Vascular Surgery ប្រទេសសិង្ហបុរី និងជាអតីតសាស្ត្រាចារ្យរងផ្នែកវះកាត់នៃសាកលវិទ្យាល័យជាតិសិង្ហបុរី។

អានបន្ថែមជាភាសាខ្មែរ

ការណែនាំពេញលេញអំពីកំណកឈាមក្នុងសរសៃវ៉ែនជ្រៅ រោគសញ្ញា និងការព្យាបាល៖ កំណកឈាមក្នុងសរសៃវ៉ែនជ្រៅ (DVT)។ អត្ថបទទីពីររបស់វេជ្ជបណ្ឌិត Choong ក្នុង Cambodianess អំពីជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងជើង៖ វិបត្តិទឹកនោមផ្អែមនៅកម្ពុជា៖ ជើងគឺជាកន្លែងដែលបង្ហាញមុនគេ។

ការឈឺទ្រូង ខ្នង ឬពោះខ្លាំងភ្លាមៗ ការសន្លប់ ការពិបាកដកដង្ហើមភ្លាមៗ រោគសញ្ញាដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ឬជើងដែលស្រាប់តែត្រជាក់ ស្លេក ឬស្ពឹក គឺជាករណីបន្ទាន់។ សូមស្វែងរកការព្យាបាលបន្ទាន់ភ្លាមៗនៅកន្លែងដែលអ្នកនៅ។ សូមកុំរង់ចាំការឆ្លើយតបសារ ហើយកុំធ្វើដំណើរពេលមានករណីបន្ទាន់ដែលមិនទាន់បានព្យាបាល។

ទំព័រនេះផ្តល់ព័ត៌មានទូទៅ ហើយមិនជំនួសការពិគ្រោះផ្ទាល់ខ្លួនទេ។ ការពិគ្រោះធ្វើឡើងជាភាសាអង់គ្លេស។ អ្នកបកប្រែភាសាខ្មែរអាចរៀបចំបានតាមរយៈមន្ទីរពេទ្យ ប្រសិនបើអ្នកជូនដំណឹងដល់គ្លីនិកជាមុន។ Read the original in English at Cambodianess › · In the media